lunedì 30 dicembre 2013

E nosu dringhili cun is bancas : su TARGET2.

TARGET ateru non est che s'acronimu de Trans-European Automated Real-time Gross settlement Express Transfer system (sistema otomaticu deretu europeu de pagamentas a brutu) e TARGET2 est sa secunda genia de TARGET, incingiada dae sa UE in su 2007 (su sistema TARGET s'agatat invecias dae su 1999, ca est intrau in pari cun s'€). 
A bolliri o a marolla, chistionendi de sa crisi de s'Euro, custa ferramenta tocat a dda ponniri in contu.

E duncas, ita est custu TARGET2 e po ita importat a ndi chistionai?

Che sempiri, in antis de cumprendiri sa chistioni, tocat a nci stesiai a largu e a ndi torrai a acostai a bellu a bellu e custa borta tocat a incarrerai circhendi de cumprendiri ita siat unu settlement system (sistema de pagamentas).
Pensaus a ita sutzedit candu cumandaus a sa banca nostra de moviri dinari a un'atera banca (ca depeus pagai a calincunu) liendindi su dinari dae su contu nostru e ghetendi-nce-ddu a unu ateru contu (in italianu si tzerriat bonifico, in inglesu wire transfer).
Comenti funtzionat a beru sa cosa?
Po non ddi tocai a marolla a onnia banca a tenniri unu contu cosa sua me is ateras bancas (annus fait fiat aici), is sistemas bancarius nd'ant strantaxau su chi si tzerriat settlement system chi serbit a manixai is pagamentas intra-bancarias, prus che totu, cun s'agiudu de is bancas tzentralis.
De custus sistemas de pagamentas nci nd'at de duas genias:  
- sistema de pagamentas a puliu (net settlement system), abi benint scritas deretas (a fidi) intradas e bessidas, ma po aparixai (clearing) paghendi su chi si depit pagai e incasciendi su chi si depit incasciai, si abetat a finiri sa dii; 
- sistema de pagamentas a brutu (gross settlement system), abi su saldu benit aparixau a onnia pagamenta.
Gei fait a si ddu pensai ca su sistema de pagamentas a puliu est prus lestru ma bogat prus arriscu po sa banca chi depit arriciri su dinari, ca, si a sa fini de sa dii, sa banca chi depiat pagai non tenit totu su dinari chi serbit po fai is pagamentas, su depidu cun s'atera abarrat abertu.
Est po cussu chi su prus praxili est su sistema de pagamentas a brutu, abi onnia borta sa banca tzentrali, castiat si in su contu de sa banca chi depit pagai, ddoi apat su dinari chi ddu fait a fai sa pagamenta.

In pagus fueddus, onnia banca est comenti e chi tengiat unu contu abertu in sa banca tzentrali de su stadu suu (in Italia est sa Banca d'Italia) cun unu tanti de dinari (a totus is bancas ddis tocat po lei a poderai allogau unu tanti de dinari in sa banca tzentrali issoru) chi ddu fait a pagai su chi depit a is ateras bancas e abi arricit puru is pagamentas chi is ateras bancas ddi faint. 
Duncas sa banca tzentrali tirat e aciungit su dinari po onnia banca, comenti si ddu cumandant.
De custus sistemas de pagamenta a brutu, comenti fait a ddu pensai, onnia stadu tenit su suu (s'Italia tenit su Bi-Rel, sa Frantza su TBF, sa Germania su RTGSplus e aici sighendi).

Pensaus a calincunu chi depit moviri unu tanti de dinari dae su contu cosa sua (chi tenit abertu in una banca italiana) a unu ateru contu (chi est abertu in una atera banca italiana e totu) po biri comenti funtzionat Bi-Rel :
  • sa banca italiana abi est abertu su primu contu (su de chini depit pagai), arricit su cumandu de moviri su dinari e ddu aciungit in su contu chi tenit abertu in sa Banca de Italia;
  • sa Banca de Italia arricit su dinari (in su contu de sa primu banca) e ddu movit dae su contu de sa primu banca (sa chi pagat) a su contu de sa secunda banca (sa chi arricit) e duncas dae una parti ndi ddu liat e a un'atera parti nci ddu ghetat, ma sempiri abarrendi me is contus cosa sua;
  • sa banca italiana abi est abertu su secundu contu (su de chini depit arriciri) immoi ndi liat su dinari dae su contu suu chi tenit abertu in sa Banca de Italia e nci ddu ghetat (me is contus cosa sua) a su contu suu chi ddu depiat incasciai, po serrai su giru. 
Totus custas cosas, est craru, sutzendint in unu patrefillu.

E aici est sa chistioni stadu po stadu. Ma po totu sa UE comenti funtzionat?

Naraus ca su TARGET2 est una genia de sistema de pagamenta a brutu de is aterus sistemas de pagamenta a brutu po totus is stadus de sa UE.

Pensaus immoi a calincunu chi depit moviri unu tanti dinari dae su contu cosa sua (chi tenit abertu in una banca italiana) a unu ateru contu (chi est abertu in una banca tedesca) po biri comenti funtzionat TARGET2 :
  • sa banca italiana abi est abertu su primu contu (su de chini depit pagai), arricit su cumandu de moviri su dinari e ddu aciungit in su contu chi tenit abertu in sa Banca de Italia;
  • sa Banca de Italia arricit su dinari (in su contu de sa banca) e cun TARGET2 fait sciri a sa BTzE (Banca Tzentrali Europea) ca depit moviri su dinari a sa banca tedesca;
  • sa Banca Tzentrali Europea duncas fait sciri a sa Deutsche Bundesbank (sa banca tzentrali tedesca) ca depit aciungiri cussu tanti de dinari in su contu chi sa banca tedesca ddoi tenit abertu e sa Deutsche Bundesbank ddu fait;
  • sa banca tedesca, chi immoi at coberau su dinari in su contu cosa sua in sa Deutsche Bundesbank, ndi ddu liat e nci ddu ghetat (in domu sua) a su contu de su chi ddu depiat incasciai, po serrai su giru.
Nc'at una cosa stramba, si biit? 
Sa BTzE manixat TARGET2 comenti e chi siat unu sistema de pagamenta a puliu (mancari siat a brutu) : non incasciat e non movit dinari me is contus de is bancas tzentralias (ca is bancas tzentralis contus abertus innias non ndi tenint), scriit sceti intradas e bessidas sene aparixai mai e duncas is bancas tzentralis de su stadu chi arricint scriint creditus cunfrontas a cussa, is chi pagant invecias scriint depidus cunfrontas a cussa (depidus chi ddis fait pagai a su 0,75%).

Custu andat beni fintzas a candu su tanti de dinari chi nci bessit dae una banca tzentrali a un'atera est cunformas a su tanti chi ndi ddi imbucat, ma si seus chistionendi-ndi est ca is cosas, a dolu mannu, non funt andendi aici.
E sa cosa chi non iat a depiri spantai, est ca is stadus chi funt a depidu funt is chi funt in crisi (sud Europa), ca su dinari est fuendi-si dae inguni.

Su graficu asuta amostrat ita est sutzediu a is saldus TARGET2 dae gennargiu de su 2007 a cabudanni de su 2013 (onnia linia colorada, comenti si podit biri, est unu stadu diferenti). Mancu nau si bolit ca totu su chi est asuba de 0 est surplus (dinari dae incasciai) e totu su chi est asuta de 0 est deficit (dinari dae torrai). Is tantis funt mesuraus in miliardus de €.


In pagus fueddus, is bancas tzentralis de una pariga de stadus de s'Europa funt imprestendi dinari a vili pretziu a is bancas tzentralis de totus is aterus stadus sene ddis ai domandau nisciuna fiantzia, cosa chi sene TARGET2 non iant a fai e sa cosa est sene frenu, ca sa BTzE est comenti e chi siat castiendi sene si ponniri in mesu.
Sa cosa prus stramba puru est ca sa BTzE scriendi su bilanciu cosa sua, ponit a pari creditus e depidus TARGET2 (e duncas ddi torrant a 0 €) e invecias is bancas tzentralis depint scriri de cantu funt indepidadas cun sa BTzE o cantu ddis depit sa BTzE.

Immoi forsis est prus craru po ita est chi is tedescus funt arrabiosus contras a su chi spendint is aterus stadus.


Po ndi sciri de prus
ECB - TARGET2 - Why payment systems at central banks?
EBC - Key ECB interest rates
Euro Crisis Monitor - Institute of Empirical Economic Research
The ECB’s stealth bailout - Hans-Werner Sinn

sabato 21 dicembre 2013

Su tapering : passau su santu, spaciada sa festa?


Ben Bernanke, su guvernadori de sa FED (chi ateru non est chi sa banca tzentrali de is Stadus Unius de America) s'atera dii (merculis, su 18) at serrau s'urtimu atobiu po su 2013 (e unu de is urtimus puru abi issu at a essiri guvernadori, ca dae su 31 de gennarxu 2014 ndi intrat unu nou, sa sennora Janet Yellen) narendi ca, mancari a bellu a bellu, iat a essiri inghitzau su tapering.

Ma ita est custu tapering?

Po su fueddu in sei, sa tradutzioni est : infinigai. 
Ma po cumprendiri ita nc'intrat cun is politicas de sa FED e cun s'economia, tocat a incarrerai s'arrexonamentu stesiendi-nci pagu pagu.

De is maneras chi tenint is bancas tzentralis po lungiri s'economia candu tzichirriat, ndi iaus giai chistionau innoi , fueddendi de sa BTzE (Banca Tzentrali Europea) e de su LTRO cosa sua. Sa FED puru fait cosas chi dd'assimbillant, sempiri de sa propia genia chi est connota che Quantitative Easing - QE (Allebiai cun sa Cantidadi - AC) e chi funt maneras po fai cresciri su tanti de dinari postu a curriri in s'economia o po axudai a is privaus a si imprestai dinari.

Sa FED acostumat a fai custas cosas manixendi is interessus pagaus po su dinari in su tempus curtzu (short term), (imprestat su dinari a vili pretziu) ma biu ca cussus interessus fiant giai acanta acanta a essiri 0 (funt stetius aici po cincu annus prus o mancu) e duncas prus de cussu tanti non faiat a ddus abasciai (sene ddus furriai a negativu), at inghitzau a ghetai dinari deretu a su sistema. Comenti? Comporendi billetus de depidu americanus chi torrant a pagai a tempus longu (long term). 

Duncas sa banca tzentrali americana fait dinari de belle nou e ddu portat po comporai su depidu de su stadu americanu e totu, circhendi de poderai bascius is interessus a pitzus de cussu depidu, intzidendi aici a is investidoris a circai ateras atividadis chi fatzant guadangiai de prus (atzionis, investimentus) po ndi sciumbullai a s'economia.

Cun custu manixu, sa FED fiat pighendi onnia mesi 85 miliardus de $ de depidu de su stadu americanu, arribbendi a ndi tenniri allogau 4.000 miliardus de $.

E duncas immoi fait a cumprendiri ita est su tapering.

Sa FED non ddu bolit smitiri totu in-d-una custu manixu, ma ddu bolit "infinigai" a bellu a bellu, cunformas a comenti s'economia si ndi strantaxat o si torrat a incorrutzai, po ita ca cun su QE non est chi fatzat a sighiri po sempiri faendi a scaresciri.

Fueddendi de QE, comenti e cun onnia cosa in economia, fait a nai cosas bellas e cosas malas e aici sutzedit a beru : nc'at genti contras e genti chi bolit a sighiri.

Is chi funt contras (e duncas chi iant a bolliri a inghitzai cun su tapering) narant ca totu cussu dinari ghetau deretu a su sistema axudat a unfrai is bullucas e prus che totu ca, o a sa manera o a s'atera, est ora de dd'acabbai, biu ca s'economia si nd'est giai strantaxada su tanti chi si ddu fait po dda lassai sighiri a caminai a sola.

Is chi funt de acordiu invecias (e duncas iant a bolliri a non inghitzai cun su tapering) narant ca s'economia est andendi beni e puru ca sa genti sene fai nudda inghitzat a torrai a agatai trabballu, ma ca ancora est chitzi po dda lassai andai a sola, prus che totu ca s'inflatzioni americana est ancora bascia meda e tocat a sighiri a manixai po dda fai cresciri.

E duncas, torrendi a su tapering, sa FED ita at scioberau? 

Inghitzendi dae gennarxu, su tanti de depidu chi ant a comporai mesi po mesi, nd'at a calai de 10 miliardus de $ (dae 85 miliardus a 75 miliardus), assegurendi ca perou su tapering non s'at a tramudai in  tightening e duncas ca a arrefinai non at a bolliri nai a serrai, faendi cumprendiri ca po tempus meda ancora is interessus a pitzus de su dinari ant a abarrai giai a 0 e totu.

Fintzas a immoi parrit chi a is mercaus ddis siat praxu s'arrexonamentu, ca sa FED inghitzat a infinigai giai, ma a bellu a bellu (soft-tapering), lassendi aberta sa possibilidadi de torrai a allebiai si s'economia nd'aessat tentu abisongiu. 

Ma forsis prus che totu, su chi intzidat is mercaus a crei chi siat cosa bona est ca Ben Bernanke e Janet Yellen funt ambaduus de acordiu a fai aici.


Po ndi sciri de prus
The Fed might taper bond buying this week. Here’s everything you need to know. - Neil Irwin
Everything you need to know about the Fed’s big meeting. - Neil Irwin

sabato 14 dicembre 2013

Duxentus annus (e prus) de economia cun Krugman. (5)

In su 2009, candu sa crisi partida dae s'America, inghitzaat a si spraxiri in totu su mundu, amostrendi ca s'omini a sa poberesa non dd'at mai binta, Paul Krugman at contau 200 annus (e prus) de economia in su New York Times, circhendi de cumprendiri comenti seus arribbaus abi seus.
Po una borta mi nd'at partu lastima de ndi tirai o aciungiri cosa o de circai aterus fueddus po nai is cosas (comenti fatzu giai sempiri in sardunomics) duncas dd'apu sceti tradusiu.
Sa primu parti dd'agatais innoi .
Sa secunda parti dd'agatais innoi .
Sa de tres partis dd'agatais innoi .
Sa de cuatru partis dd'agatais innoi .

Comenti ant fatu is economistas a sballiai aici? - Paul Krugman

V. Nemus dd'iat a ai potziu insertai ...

Me is urtimus tempus, me is arrexonamentus economicus impastaus a tristura, "nemus dd'iat a ai potziu insertai ..." est bessida sa cosa chi andat beni sempiri a dda nai. Est su chi si narat candu is sciasciu fait a ddus insertai, tocaat a ddus ai insertaus e a nai sa beridadi una pariga de economistas ddus iant insertaus e po custu totus is aterus ddus ant fatus a befa candu naraant a donai atentzioni.

Pigaus, po nai, comenti funt crescius totu a una borta is pretzius de is domus e aici e totu comenti ndi funt calaus. Calincunu economista, prus che totu Robert Shiller, si ndi fiat acatau de sa bulluca e iat nau a s'allabai dae su chi podiat sutzediri si si fessat tzacada. Epuru sa genti chi teniat sa responsabilidadi de fai is politicas non est arrennescia a cumprendiri su chi fiat craru. In su 2004, Alan Greenspan, nci iat stratallau is chistionis a pitzus de una bulluca po is domus : "una trocida natzionali de is pretzius aici manna", iat nau, fiat "pagu probabili". Su chi funt crescius is pretzius de is domus, iat nau Ben Bernanke in su 2005, "po su prus est cunformas a is fundamentalis nodius de s'economia". 


Comenti ant fatu a non biri sa bulluca? Po dda nai totu, is interessus chi fiant prus bascius de comenti acostumaant a essiri, forsis nc'intrant cun una parti de su tanti chi funt crescius is pretzius. Podit essiri chi Greenspan e Bernanke aessant bofiu puru fai festas a sa FED po nd'ai bogau s'economia dae sa recessioni in su 2001; amitendi ca meda de cussu arresultau ghetat fundatzionis a pitzus de una bulluca aici manna chi faiat a si nd'atzicai, iant a ai finiu po sciusciai sa festa.

Ma nci fiat atera cosa puru : una cunvintzioni de totus ca is bullucas non funt cosa chi sutzedit. Su chi spantat, candu si torrant a ligiri is promissas de Greenspan, est ca non fiant acotzadas a ita-si-bollat-chi-siat prova - fiant acotzadas a sa seguresa a priori ca non si aessat potzia agatai una bulluca me is domus. E is teoricus de sa finantza fiant ancora prus cirdius a pitzus de custa cosa. In una intervista fata in su 2007, Eugene Fama su babbai de s'ipotesi de s'eficientzia de is mercaus, iat nau "su fueddu bulluca mi fait amachiai" e iat sighiu narendi po ita faiat a si fidai de su mercau de is domus : "Is mercaus de is domus funt prus pagu lissiosus, ma sa genti donat meda atentzioni candu si pigat sa domu. Est s'investimentu prus mannu chi ant a fai, duncas cuntratant e ponint a pari is pretzius. S'oferta amostrat onnia pitica cosa."

Est berus, is chi si pigant sa domu, s'allabant meda castiendi e ponendi a pari is pretzius - est a nai ca ponint a pari su pretziu de sa domu chi megant de pigai cun su pretziu de is ateras domus. Ma custa cosa non narat si de totus is pretzius non nd'at ni conca ni peis. Est torra s'economia de su ketchup : sicumenti ca s'ampudda de ketchup dae duus litrus costat a duus tantis de cussa dae litru, is teoricus de sa finantza narant ca su pretziu de su ketchup depit essiri giustu a marolla.


In pagus fueddus, sa cunvintzioni chi s'agatint mercaus finantziarius eficientis, iat intzurpau medas si non giai totus is economistas in su mentris chi fiat unfrendi-si sempiri de prus sa bulluca finantziaria prus manna de sa storia. E sa teoria de is mercaus eficientis e totu, est sa chi at agiudau a dda fai inghitzai a si unfrai.

Immoi ca sa bulluca s'est tzacada, at scoviau sa beridadi de is arriscus a pitzus de is atividadis chi depiant essiri seguras e at amostrau sa debilesa de su sistema finantziariu. Is famillias americanas ant biu spomporendi-si 13 miliardus de $ de arrichesa. De prus de 6 milionis de personas nc'ant perdiu su trabballu e su tanti de genti sene fai nudda parrit incarrerau concas a sa lacana prus arta dae su 1940. Duncas, conca a cali parti nosi inditat a nosi incarrerai s'economia de oindii contras a custus tempus malus? E nci iaus a depiri crei?

Sighit ...


Po ndi sciri de prus
How Did Economists Get It So Wrong? - Paul Krugman

sabato 7 dicembre 2013

Sa nexi est de is bancas! O no?

Candu is cosas andant mali, chini s'acudit ghetat nexi a is aterus e sa cosa non est diferenti nimancu po s'economia, ca genti de scioberai nci nd'at puru : politicus, imprendidoris, operaius, bancas e aterus puru ...

In Sardinnia custa borta tocat a is bancas, non si intendit atera cosa : mancari su dinari chi coberant siat sempiri de prus, su chi imprestant est sempiri prus pagu, maraditas!
E duncas cundennant s'economia a caminai a sciugu, biu ca non funt lungendi prus is arrodas cun sa licuididadi issoru.

Ca is bancas apant serrau is grifonis gei si biit e non est faula no, ma su chi importat est a cumprendiri si custa faina ndi bessat dae is intrannias malas issoru o siat po mori de s'economia e totu (is bancas non trabballant po s'amori de Deus, non tocat a si ndi scaresciri), chi ddas at incarreradas conca a una parti prus che conca a un'atera.
E prus che totu tocat a cumprendiri si aberrendi is grifonis faint prus dannu che poderendi-ddus serraus.

Sa chistioni est longhitedda e tocat amarolla a inghitzai cun duus fueddus a pitzus de su dinari.

S'oferta de dinari (money supply), ateru non est che su tanti de dinari e de atividadis (chi po sa genia issoru fait a ddas fai a dinari luegu) chi s'agatant in una economia, in unu tempus chi si scioberat de castiai.
Nc'at maneras meda po partziri s'oferta de dinari in partis prus piticas (calincuna cosa cambiat fintzas dae stadu a stadu ca onnia banca tzentrali fait comenti ddi praxit) e duncas sa BTzE (Banca Tzentrali Europea) puru ndi tenit una cosa sua :
  • M1 (dinari schetu) = dinari + prestidus chi si torrant in 24 oras (overnight deposits);
  • M2 (dinari mesanu) = M1 + prestidus chi si torrant aintru de 2 annus + prestidus chi si torrant cun 3 mesis de avertentzia;
  • M3 (dinari spainau) = M2 + prontus contras a fini (repurchase agreements) + fundus monetarius (money market fund) + billetus de depidu fintzas a 2 annus.
Mancari fatzat a si ddu pensai puru, tocat cumprendiri ita nc'intrat su tanti de dinari chi s'agatat in s'economia cun s'economia e totu, e duncas cun is famillias e is impresas chi ddoi bivint e ddoi trabballant.

Nc'at graficus chi narant prus cosa de centu fueddus e su de innoi asuta est unu de cussus : sa linia arrubia amostrat comenti est cresciu onnia annu su tanti de M3 cunfrontas a s'annu passau (YOY - Year Over Year) po totu s'area Euro dae su 1998 a su 2013, sa linia murra invecias amostrat cantu est cresciu onnia annu su tanti de dinari imprestau dae is bancas (a impresas e famillias) cunfrontas a s'annu passau (YOY) po su matessimu tempus.


Est craru duncas, ca comenti est andau M3, aici est andau prus o mancu su dinari chi est finiu imprestau a famillias e impresas, ca is bancas dae inguni ndi ddu piscant, nc'at pagu cosa dae sballiai.

E sa BTzE, ca custu ddu sciit beni, a pustis chi sa crisi fiat inghitzada e is bancas iant inghitzau a tzichirriai, at circau de lungiri is arrodas de s'economia faendi cresciri s'oferta de dinari, po fai cresciri M3 e duncas fai cresciri su tanti de dinari chi finiat imprestau dae is bancas a is impresas e a is famillias.

Comenti?

Cun unu sistema de prestidus a su 1% (prus o mancu) dae torrai in 3 annus chi si tzerriat LTRO (long term refinancing operation) e chi at donau 1.000 miliardus de € (prus o mancu) a s'asubasta a 800 bancas, dae sa fini de su 2011 (22/12/2011) a s'inghitzu de su 2012 (29/02/2012).
S'idei fiat custa : si crescit su dinari chi manixant is bancas (prestendi-si-ddu a baratu) is bancas dd'ant a ponniri a curriri imprestendi-ddu a s'economia.

Est sutzedia una cosa chi fait spantu perou.

Labai su graficu asuta : po is annus dae su 2004 a su 2013, sa linia asula amostrat sa basi monetaria (money base) e duncas totu su dinari e sa linia arrubia invecias amostrat M3. Po cantu is cosas funt andadas beni, is linias ant caminau a manu pigada, ma candu sa crisi est inghitzada (2008) ant cumentzau a si stesiai, abarrendi a largu sempiri de prus dae su 2011, candu sa BTzE nd'at strantaxau su LTRO.


E custu narat una cosa crara meda : sa BTzE podit pesai a celu e ndi torrai a calai, ma si is bancas pensant chi a imprestai su dinari a is privaus non cumbengiat o siat arriscu tropu mannu, dinari non ndi imprestant, mancu si ddis donant sa possibilidadi de ndi tenniri in cantidadi e a baratu.
E difatis su chi ant fatu cun custu dinari arriciu a baratu, est stetiu a ddu spendiri giai totu po comporai billetus de depidu de is stadus, chi pagant prus de su chi ddis costat a comporai su dinari dae sa BTzE e in prus s'arriscu est pagu, giai nudda.

Parrit fintzas strolicu a ddu nai, ma is bancas funt aici spriadas, timint aici meda a arriscai, chi fait fintzas a ddas tudai de dinari sene nci dda fai a ddis fai cambiai idei a pitzus de su dinari chi imprestant.

Si tzerriat endogeneidadi de su dinari (endogenous money) e narat ca su tanti de dinari postu a curriri (imprestau) dae is bancas, non nc'intrat cun nudda ateru che cun su mercau de is prestidus e totu : cumandant sa domanda de prestidus (fata dae chi bolit a ddi imprestai su dinari) e s'elasticidadi chi tenit s'oferta de is prestidus (fata dae chi bolit imprestai su dinari) a su pretziu (cantu est dilicada s'oferta cunfrontas a su tanti chi si pagat po si fai imprestai su dinari).

Craru?
Su dinari chi is bancas coberant non nc'intrat nudda cun su chi imprestant, funt duas cosas diferentis.

Torraus a domu.

De is bancas sardas ndi iaus giai chistionau innoi ma forsis est mellus a ddoi torrai a sa chistioni, custa borta perou, circhendi de cumprendiri comenti funt cambiadas is cosas dae unus cantus annus a oi.

Su graficu innoi asuta amostrat comenti funt andaus is prestidus (milionis de €) fatus dae is bancas sardas dae su 1999 a su 2012 : sa linia arrubia est cussa de is prestidus fatus a is famillias, cussa asula amostrat is prestidus fatus a is impresas, sa niedda amostrat totus is prestidus fatus.

Ant cresciu fintzas a su 2011, prus o mancu e dae insaras ant inghitzau a si torrai.

Is suferentzias (NPL - Non-Performing Loans) funt su tanti de dinari imprestau dae is bancas ma chi non est seguru chi nci arrennesciat a ndi ddu torrai a scabbulliri.
Ddu scieus giai ita sutzedit candu is suferentzias crescint foras de contu, ca nd'aeus giai chistionau innoi : is bancas nci atzuvant.

E su graficu innoi asuta amostrat propiu sa carrera chi ant fatu is suferentzias me is bancas sardas dae su 1999 a su 2012. Che in s'ateru graficu e totu is coloris abarrant ogualis : sa linia arrubia amostrat is suferentzias a suba de is prestidus fatus a is famillias, sa linia asula amostrat is suferentzias a pitzus de is prestidus fatus a is impresas e sa niedda invecias amostrat is suferentzias a pitzus de totus is prestidus fatus.


Is suferentzias de is famillias non funt crescias meda in custus annus, ma gei funt conca a susu cussas puru. 
Cussas chi funt crescendi foras de contu funt propiu is suferentzias de is impresas. 
Mancu nau si bolit ca si una impresa non bendit non trabballat, e si non trabballat non nci dda podit fai a torrai su dinari chi dd'ant imprestau.

S'urtimu graficu, amostrat comenti siant andadas (%) is suferentzias cunformas a is prestidus me is bancas sardas dae su 1999 a su 2012.
Is numerus de ocannu nosi narant ca su 10% nci dd'ant giai sartau e cussu tanti inghitzat a essiri grai, tropu grai.


E immoi, spantu fait chi is bancas siant aici strintas imprestendi su dinari?


Po ndi sciri de prus
L'economia della Sardegna 2012 - Rapporto annuale, Banca d'Italia
L'economia della Sardegna 2011 - Rapporto annuale, Banca d'Italia
L'economia della Sardegna 2010 - Rapporto annuale, Banca d'Italia
L'economia della Sardegna 2009 - Rapporto annuale, Banca d'Italia
L'economia della Sardegna 2008 - Rapporto annuale, Banca d'Italia
L'economia della Sardegna 2007 - Rapporto annuale, Banca d'Italia
L'economia della Sardegna 2006 - Rapporto annuale, Banca d'Italia
L'economia della Sardegna 2005 - Rapporto annuale, Banca d'Italia
L'economia della Sardegna 2004 - Rapporto annuale, Banca d'Italia
L'economia della Sardegna 2003 - Rapporto annuale, Banca d'Italia
L'economia della Sardegna 2002 - Rapporto annuale, Banca d'Italia
L'economia della Sardegna 2001 - Rapporto annuale, Banca d'Italia
L'economia della Sardegna 2000 - Rapporto annuale, Banca d'Italia
L'economia della Sardegna 1999 - Rapporto annuale, Banca d'Italia
Eurozona in trappola (della liquidità). La Bce ha il DOVERE di tirarci fuori dalle sabbie mobili - Vito Lops
The ECB's definition of euro area monetary aggregates - ECB
Monetary aggregates of the eurozone confirm deflationary risks - Jean-Pierre Durante, Nadia Gharbi
Moneta endogena, disponibilità di credito e preferenza per la liquidità - Ferdinando Ferrara