domenica 19 maggio 2013

Est sa flessibilidadi su chi amancat a s'Italia po si ndi strantaxai?

Funt annus chi dae medas partis si intendit ca po arrenguitzai is impresas a produsiri novidadis, cosa chi iat a aconciai sa competitividadi chi at perdiu s'Italia po nexi de sa produtividadi, serbat meda prus flessibilidadi de sa chi nc'at immoi in su mercau de su trabballu.

Caterina Giannetti e Marianna Madia, ant studiau sa cosa ghetendi unu ogu a comenti is cambiamentus de una parti de su mercau de su trabballu italianu apant agiudau is impresas a produsiri prodotus nous e su studiu issoru est stetiu publicau dae su Cambridge Journal of Economics.

Issas inghitzant arrexonendi de comenti non tochit a ghetai a pari totus is genias de flessibilidadi, po ita ca produsint arresultaus diferentis meda.
Si dae una parti a cambiai fatu fatu sa genti chi trabballat infriscat s'airi e portat de seguru ideis nobas chi si podint tradusiri in novidadi produtiva, dae s'atera parti sa matessima cosa podit portai sa genti a perdiri cunfiantzia e a trabballai sene si nci ammollai cun onestadi e gana de ameliorai.

Po cumprendiri beni sa chistioni, issas nosi donant una bella pariga de cuntzetus de importu.

Sa flessibilidadi de su mercau (market flexibility) est sa flessibilidadi de totu su mercau de su trabballu, prus che totu po su chi pertocat is pagas (cantu is pagas si aderetzant po sighiri is necessidadis de is impresas) e sa mobilidadi de sa genti (cantu sa genti nci arrenescit a cambiai trabballu o a cambiai logu de trabballu po sighiri is necessidadis de is impresas). 

Sa flessibilidadi de foras (external flexibility) est sa flessibilidadi de su numeru de sa genti chi serbit a is necessidadis produtivas e duncas si tenit candu is imprendidoris podint pigai genti noba o nci dda bogai candu ddis serbit a ddu fai, sene nisciunu problema.

Sa flessibilidadi de aintru (internal flexibility) est sa flessibilidadi chi aintru de s'impresa si tenit cun sa genti chi trabballat e chi tenit aici tanti cumpetentzias chi podit fai ita-si-bollat chi siat cosa. Custa flessibilidadi chi est tenta sceti imparendi sempiri prus cosas a onniunu non si tradusit in pagas prus bascias o costus prus bascius, antzis a su imbressi, po ita costat cara.

Sa flessibilidadi de s'orariu de trabballu (working-time flexibility) est sa flessibilidadi chi si tenit aconciendi is orarius de is chi trabballant po sighiri is necessidadis de s'impresa e puru de is chi trabballant e totu (straordinarius, mesu gerrunnadas, ecc.)

Su studiu est fatu cun unu modellu econometricu (Tobit) chi partendi dae una filera de datus allogaus partendi dae su 1998 (sene si ndi scaresciri perou ca su mercau de su trabballu in Italia at inghitzau a bessiri sempiri prus pagu cirdiu cun su pacchetto Treu in su 1990) castiat comenti (e cantu) is impresas italianas apant inventau novidadis a pustis de ai tentu profetu dae sa flessibilidadi.

In s'economia de oindii, sa capacidadi de produsiri novidadis de is sociedadis e su chi sciint fai is chi ddoi trabballant, funt duas cosas acapiadas a pari e a strintu puru.
Is sociedadis (prus che totu cussas high-tech) chi non nci dda faint a afotiai sa cumpetentzia de sa genti chi tenint trabballendi, agatant meda prus dificoltadi a ndi bogai a pilu novidadis tecnologicas po ita ca nci atzuvant sa possibilidadi de tenniri unu trabballu scienti in su tempus.
Sa formatzioni invecias, chi fait cresciri sa calidadi de su trabballu, fait a su imbressi, aberrendi sa genna a sa possibilidadi de fai nasciri novidadis in pari cun su chi si spraxit sa cumpetentzia.
 
Cali est duncas s'arresultau de su studiu?
Si sa flessibilidadi benit pensada sceti che una manera po aconciai is costus (flessibilidadi de su mercau e de foras), non si cumprendit si agiudit o no sa capacidadi de produsiri novidadis, po ita ca in numerus si scorrant a pari.
Po is sociedadis high-tech parrit prus che totu chi non sceti non agiudit ma chi fatzat fintzas dannu.
Si invecias sa flessibilidadi benit pensada che una possibilidadi de afotiai aici meda is trabballantis fintzas a ddus fai capassus de trabballai mellus e cun prus profetu (flessibilidadi de aintru), fait a nai cun seguresa ca sa produtzioni de novidadis ndi guadangiat.

Sa chistioni abarrat aberta duncas, ma parrit chi a palas de custa necessidadi de flessibilidadi chi potzat infriscai s'airi de sa cumpetitividadi nci siat sempiri sa gana de bessiri cumpetitivus paghendi prus pagu sa genti chi trabballat.


Po ndi sciri de prus
Work arrangements and firm innovation: is there any relationship? - Caterina Giannetti and Marianna Madia

domenica 5 maggio 2013

Ita ndi pensat Soros : o sa Germania amesturat su depidu suu cun is aterus o ndi bessit dae s'Euro.


Chini siat George Soros giai si sciit : unu imprendidori arremonau po ai fatu speculatzionis aici atrividas dae nci dd'ai fata a ndi fai bessiri is inglesus e is italianus dae su SME in su 1992 e ateras "cositeddas" a giru po su mundu.
Duncas naraus ca est unu chi tenit paperi po nai ita podit sutzediri candu unu sistema tenit debilesas.

In unu articulu chi at scritu po Project Syndicate at nau craru ita ndi pensat de su chi si iat a depiri fai po circai de non ndi sciorrocai s'Euro.

Issu inghitzat narendi a ita s'est furriada s'Europa a pustis de sa crisi : dae unu logu abi stadus ogualis ant sceberau de fai unu bellu tretu de sa storia issoru in pari, s'Europa est bessida unu logu abi ddoi at stadus indepidaus e stadus chi ant imprestau dinari e bolint a si ddus torrai.
Is stadus chi ant imprestau su dinari arriscant de nci perdiri meda de su tanti chi ant postu si is stadus indepidaus ndi bessint dae s'Euro e in su mentris a is stadus indepidaus ddis funt faendi fai cosas aici tostadas chi nci ddus funt atzuvendi ancora de prus de su chi funt (austeridadi e aici sighendi).

E custu est sutzediu po una debilesa manna chi tenit s'Euro.
Candu is stadus ant cambiau su dinari issoru cun s'Euro, biu ca s'Euro est asuta de su poderi dae sa BTcE (Banca Tcentrali Europea) sceti, chi est una banca chi non arrespondit (o a su mancu non ddu iat a depiri fai) in nisciuna manera a is stadus, faendi depidu publicu ant inghitzau a si indepidai comenti e chi fessant indepidendi-si in dinari strangiu. 
Candu totu est inghitzau, is autoridadis e is mercaus ant apretziau is billetus de depidu de totus is stadus chi teniant s'Euro comenti e depidu sene nisciunu arriscu e prus che totu, in manera mala, is stadus prus debilis funt stetius is prus intzidaus a si carriai de depidu.
Totu est sighiu sene problemas fintzas a candu non nc'est stetia sa crisi grega chi nd'at artziau a sola su spread de totus e is stadus prus indepidaus ant inghitzau a essiri castiaus che stadus poberus indepidaus in dinari allenu.
E is stadus chi ant imprestau su dinari dd'ant finida ghetendi nexi a is stadus indepidaus mancari sa nexi non fessat issoru, ma prus che totu sa debilesa de s'Euro chi at fatu su dannu ancora non dd'at curregia nemus.

Su chi est sutzediu, narat Soros, nd'at bogau a pilu a solu a solu su chi tocat a fai po curregiri : tocat a fai is Eurobond. In aterus fueddus is billetus de depidu de is stadus non depint essiri prus diferentis s'unu de s'ateru, ma totus ogualis, po non sighiri a fai depidu "bellu" e depidu "malu".
Issu narat ca faendi is Eurobond (e passendinci totu su depidu chi esisit fintzas a immoi a Eurobond) non si iant a arresolviri totus is problemas (is diversidadis de competitividadi iant a abarrai po ndi nai una) ma a su mancu su chi pagant is stadus po si fai imprestai su dinari dae foras si iat a abasciai e is arriscus de sciorrocu po calincunu stadu iant a sparessiri.

Ma is tedescus, is Eurobond non ddus bolint intendiri nimancu arremonaus.
Soros narat ca est in su deretu issoru a non ddus boliri fai ma ca invecias non est in su deretu issoru a fai cascai famini a is aterus stadus.
Duncas po issu is tedescus tenint duas possibilidadis : o si ponint a prumu e narant ca giai po fai is Eurobond, sinunca est mellus chi ndi bessant dae s'Euro, po ita ca bessendindi issus, s'Euro iat a balliri prus pagu e is stadus debilis ndi iant a guadangiai in cumpetitividadi, cosa chi ddis iat a torrai a allui s'economia.

Sa chistioni duncas est ca tocat a sceberai in pressi, po ita ca fait a si incarrerai a una parti o a s'atera, ma a abarrai castiendi sene fai nudda at a portai sceti dannus po is aterus stadus ma puru a sa Germania. 
E dannus mannus, sempiri prus mannus, non pagu cosa.


Po ndi sciri de prus